S3-43435.png
GroenLinks logo

Robin Wessels

GroenLinkse politiek in Enschede

Foto's van Enschede © Robin Wessels

FacebookTwitterLinkedin

Rutbeek bewijst opnieuw dat een onderzoek soms met flink wat korrels zout moet worden genomen

16 okt 2014

Veel besluiten die we als raad nemen zijn gebaseerd op onderzoeken en prognoses. Verkeersprognoses, woningmarktonderzoeken, economische toekomstscenario's, mogelijke effecten op natuur en milieu, voor bijna ieder relevant thema is wel één of ander onderzoek beschikbaar. Als raad moet je erop kunnen vertrouwen dat dergelijke onderzoeken eerlijk, onafhankelijk en volledig zijn uitgevoerd. Helaas blijkt uit 4,5 jaar ervaring dat bij diverse onderzoeken kanttekeningen zijn te plaatsen. Soms zozeer dat dit de conclusies ondermijnt.

Een aantal voorbeelden:

Januari 2011: bedrijventerreinenvisie Netwerkstad Twente

Ik zat nog geen jaar in de raad toen de bedrijventerreinenvisie Netwerkstad Twente op de agenda kwam. Een gerenommeerd en internationaal opererend adviesbureau had de regionale vraag naar bedrijventerreinen berekend. Op basis van de destijds gangbare economische toekomstscenario's zou er voor de periode 2010 tot 2020 ca 145 ha nieuw bedrijventerrein in de Netwerkstad nodig zijn. In 2010 was er 168 ha direct beschikbaar en waren er plannen om door herstructurering nog eens 65 ha te creëren. Ruim voldoende om aan de verwachte vraag te voldoen, zou je dus zeggen.
Ware het niet dat het onderzoeksbureau allerlei redenen aandroeg waarom de vraag naar bedrijventerreinen in de Netwerkstad aanzienlijk hoger zou liggen dan de geraamde 145 ha. Door onder meer een extra regionale ambitie en een forse ijzeren voorraad mee te laten tellen, kwam het onderzoeksbureau tot een totale behoefte van 324 ha, ruim 120% meer dan de basisraming! Een degelijke onderbouwing van deze extra vraag werd echter niet gegeven. Toeval of niet, deze prognose kwam vrijwel overeen met het totaal van alle beschikbare ruimte en vastgestelde plannen voor bedrijventerreinen in de Netwerkstad, zodat er niet tot grootschalige afschrijving hoefde worden overgegaan.
Een grote meerderheid van de gemeenteraad accepteerde de discutabele optelsom, op basis waarvan werd geconcludeerd dat de Usseler Es nodig was als bedrijventerrein.

Anderhalf jaar later presenteerde de raadsenquêtecommissie naar grondbeleid haar conclusies en aanbevelingen. De raadsenquête bracht aan het licht dat prognoses structureel te positief werden ingeschat en dat het ontbrak aan een kritische blik of second opinion. Het kwam in Enschede voor dat niet de meest realistische prognoses werden gekozen, maar de prognoses die het best de gemeentelijke ambities konden onderbouwen. In 'Grip op Grond', het eindrapport van de raadsenquête, is een specifieke paragraaf gewijd aan de eenzijdigheid en systematische fouten van de prognoses die in de bedrijventerreinenvisie werden gebruikt.

Oktober 2012: maatschappelijke kosten- en batenanalyse NOEK

Toen in 2010 de coalitie PvdA-VVD-CDA-BBE aantrad werden de plannen voor een noordwest-tangent - een rondweg tussen de Hengelosestraat en Deurningerstraat - weer uit de lade getrokken. Nu onder een nieuwe naam: De Noordelijke Ontsluiting Enschede-Kennispark, kortweg NOEK. Verschillende onderzoeken en studies werden opgestart, waarvan de maatschappelijke kosten- en batenanalyse misschien wel de belangrijkste. Want op basis daarvan zou de raad besluiten wel of niet met de planontwikkeling voor de NOEK verder te gaan.
Het onderzoek rammelde aan alle kanten. Aan de baten-kant werden allerlei mogelijke effecten doorgerekend, zoals reistijdwinst, lagere kans op files en lagere ritkosten voor de automobilist. Aan de kostenkant werden echter alleen de kosten van aanleg, beheer en onderhoud meegenomen. De kosten van hinderbeperkende maatregelen (bijvoorbeeld geluidsschermen), maar ook effecten op landschap, milieu, ecologie en recreatie zijn helemaal niet in beeld gebracht, er was zelfs geen ruwe schatting gemaakt. Ook werd er in het rapport zeer inconsequent met bedragen omgegaan. Aan de kosten-kant werden alleen de kosten die de gemeente maakt in beeld gebracht en werd exclusief BTW gerekend. Aan de baten-kant werden baten voor zowel gemeente, rijk als particulieren meegerekend, en dat alles inclusief BTW. Al met al gaf het onderzoek dus een sterk vertekend beeld van de werkelijke kosten-batenverhouding.
Toch besloot op basis van dit onderzoek een raadsmeerderheid verder te gaan met de ontwikkeling van de NOEK. De kritiek op het onderzoek werd door voorstanders van de NOEK afgedaan met opmerkingen als 'het onderzoek is slechts een hulpmiddel' en verwijzingen naar andere projecten waarvan de kosten misschien hoger waren dan de baten.

Maart 2014: herijking bedrijventerreinenvisie Netwerkstad Twente.

Nadat in de stedelijke koers een streep is gehaald door een fors aantal woningbouwplannen, werd het tijd te bezien in hoeverre onze bedrijventerreinenvisie nog actueel was. Het onderzoeksbureau dat in 2010 de bedrijventerreinenvisie heeft geschreven kreeg de opdracht een herijking op te stellen. Deze keer was er ineens geen sprake meer van een extra regionale ambitie en forse ijzeren voorraad. Toch lukte het om tot een prognose te komen die nauwelijks verschilde van de prognose uit 2010. Want volgens het onderzoeksbureau zou het toekomstscenario dat ook in de oorspronkelijke visie is gebruikt, nu ineens tot een aanzienlijk hogere vraag leiden. De Netwerkstad Twente vond dat wel erg onrealistisch, en heeft daarom in een aanvullende notitie geschreven dat de behoefte aan nieuwe bedrijventerreinen tot 2020 op een gematigder scenario moet worden gebaseerd. Het niet te realiseren deel van de vraag tot 2020 heeft de Netwerkstad doorgeschoven naar de periode 2020-2030, zodat de behoefte voor die periode ineens ver boven ieder denkbaar economische scenario zou uittorenen.
De gewoonte om het deel van de prognose dat niet wordt gerealiseerd door te schuiven naar de volgende jaren is nooit onderbouwd en werd in de raadsenquête aan de kaak gesteld. Toch maakte de Netwerkstad van deze rekentruc gebruik om 'aan te tonen' dat alle vastgestelde plannen, inclusief de Usseler Es, toch echt nodig zijn. De lessen van de raadsenquête leken aan dovemansoren gericht.

Oktober 2014: ontsluiting bungalowpark Rutbeek

Afgelopen maanden is er een onderzoek gedaan waarin verschillende ontsluitingsroutes naar het te bouwen bungalowpark bij het Rutbeek met elkaar werden vergeleken. Gemeente, Regio Twente en ontwikkelaar willen de Hegebeekweg verharden om als toegangsweg te dienen (optie 2 in het rapport), buurtkring Usselo en omwonenden van het Rutbeek zijn voor een route door het recreatiepark (optie B), zodat de omgeving zo weinig mogelijk overlast ervaart en de Hegebeekweg niet hoeft te worden verhard.

In het onderzoek worden de verschillende routes op allerlei criteria met elkaar vergeleken, zodat uiteindelijk een uitspraak kan worden gedaan wat de beste route is. Volgens de onderzoekers is dat optie 2, het verharden van de Hegebeekweg. Maar ook bij dit onderzoek zijn een aantal grote kanttekeningen te plaatsen
Zo heeft men bij de berekening van de stikstof-depositie in omliggende Natura-2000 gebieden niet voor alle varianten hetzelfde rekenmodel gebruikt zodat de resultaten 'niet 1-op-1 vergelijkbaar zijn', zoals in een bijlage van een bijlage van het onderzoek wordt geschreven. Ook heeft men alleen bij route B met de aanname gerekend dat vrachtverkeer via een afwijkende route zal rijden, waardoor route B, door het park, aanzienlijk slechter scoort dan route 2, de Hegebeekweg.
In de paragrafen waar de effecten van de verschillende routes op de recreatieve beleving worden beschreven, kijkt het onderzoek alleen naar de recreatieve beleving in het Rutbeek. Als antwoord op mijn vraag naar de effecten op de recreatieve beleving in het omringende buitengebied werd gesteld dat dit geen primaire recreatieve functie heeft en er dus geen effecten zijn. Volgens de onderzoekers tast route B wel de recreatieve beleving van het Rutbeek aan, maar tast route 2 geen recreatieve beleving in het omringende buitengebied aan omdat die er niet zou zijn. Blijkbaar hebben de onderzoekers geen kennis genomen van de omgeving, want dan hadden ze gezien dat zich hier onder meer een deel van het Rondje Enschede bevindt, alsmede diverse landgoederen, campings, vakantiehuisjes, een manege en vele fiets- en wandelroutes. Recreatieve waarden die door route 2 wel degelijk worden aangetast.
Een derde kanttekening bij dit onderzoek betreft de claim van de ontwikkelaar dat indien wordt gekozen voor variant B, door het park, hem dit 12% van de huurinkomsten van de vakantiehuisjes kost. Hoe hij op deze 12% komt wordt echter nergens onderbouwd. Wanneer ik zelf op basis van het aantal bungalows en verschillende types een ruwe schatting maak, kom ik niet verder dan ca 1% gederfde huurinkomsten. Ik kan natuurlijk iets over het hoofd zien, maar zonder degelijke onderbouwing lijkt mij de genoemde 12% erg overdreven. Toch concluderen op basis van deze cijfers het college en bijna alle raadsfracties dat route B over het Rutbeek onmogelijk is, en er dus gekozen moet worden voor route 2, het verharden van de Hegebeekweg.

Ondanks dat de afgelopen jaren meermaals is gebleken dat onderzoeken en prognoses soms met flink wat korrels zout moeten worden genomen - denk ook maar aan de 2700 banen die een luchthaven in Twente ons zou opleveren of de ieder jaar weer te hoog ingeschatte vraag naar woningen en bedrijfsruimte - is er opnieuw nauwelijks een kritische noot vanuit de raad te horen. Hiermee doet de raad zichzelf te kort, want als de gemeenteraad blijft instemmen met raadsvoorstellen gebaseerd op rammelend onderzoek, nemen we niet alleen onszelf niet serieus, maar neemt ook de betrokken burger ons steeds minder serieus. Want probeer nu maar een omwonende van het Rutbeek te vinden die nog vertrouwen heeft in de politiek.

Plaats reactie

Laatste tweets

RobinWessels75 @IniaMutter @pvdaenschede @D66Enschede @CUEnschede Er ligt nog geen concreet plan, dat wordt straks opgesteld in de… https://t.co/o04JXOM8iR
RobinWessels75 @LKromhof @pvdaenschede @D66Enschede @CUEnschede Ik doe wat binnen mijn mogelijkheden ligt en heb een voetafdruk ve… https://t.co/Y3GCHRAObr
RobinWessels75 Klimaatpact-partners #raad053 @pvdaenschede @D66Enschede @CUEnschede maken grote draai in discussie #windenergie.… https://t.co/ZKB0gOZVyi
RobinWessels75 Na ruim 3 jaar aandacht vragen voor #luchtkwaliteit in #raad053, is eerste concrete stap gezet. Meerderheid raad st… https://t.co/91dJheD4va
RobinWessels75 #raad053 stemt in met bestemmingsplan dat bewoners en bedrijven in #buitengebied mogelijkheid biedt een veldje… https://t.co/HOWelHeGAh
RobinWessels75 Gemeente Enschede heeft met €17 mln lening en €8,4 mln garantstelling al veel meer voor @fctwente gedaan dan in all… https://t.co/HBsaPW9r5I
RobinWessels75 Artikel Volkskrant laat weer eens zien hoe onmenselijk we in ons land omgaan met de meest kwetsbaren... Levens word… https://t.co/09yJRQ7UNo
RobinWessels75 @MarianneSchout3 tijdens maiden speech in #raad053 over plannen zonnenpark Zuidesmarke: "Laten we in Enschede niet… https://t.co/JKD9eImvyT
Januari 2019
Ma Di Wo Do Vr Za Zo
31 1 2 3 4 5 6
7 8 9 10 11 12 13
14 15 16 17 18 19 20
21 22 23 24 25 26 27
28 29 30 31 1 2 3